Foto: Jan Maassen Fotografie
Tekst: Stichting Oud Uithoorn/De Kwakel

Over de geschiedenis van Het Rechthuis kan men een lijvig boek schrijven. In 1322 wordt de naam Den Uijthoorn voor het eerst genoemd. Walich van Utehorne, rond 1300 leenman van de proost van Sint-Jan, kreeg samen met zijn zus Elburch de visrechten in de Amstel, Simeer (Zijdelmeer) en Lecmeer (Legmeer) van bisschop Gwijde. Pas rond 1387 is er sprake van een huijsinghe (plus herberg) bij het veer over de Amstel en ongetwijfeld zullen schout en schepenen daar vergaderd hebben en beperkt recht gesproken, vandaar de naam Rechthuis.

In de Middeleeuwen was er een herberg annex rechthuis te vinden pal bij de oversteekplaats voor passanten die van Holland via Mijdrecht naar Utrecht reisden. De herbergier-schout zorgde toen ook voor de veerdienst. In 1636 liet de proost van Sint-Jan een brug slaan over de Amstel (de zogeheten Lange Brug in tegenstelling tot de Korte Brug over de sluis tussen Amstel en Zijdelmeer). Daardoor nam de buurt Aen den Uijthoorn in aanzien en qua huizenaantal toe. Tijdens de oorlog tegen de Fransen (1672-1673) werd aan de Heerenweg een schans gebouwd en het Rechthuis als kazerne gebruikt en goeddeels geruïneerd. In 1678 was de herbouw voltooid. De naam Schans zou die van Heerenweg verdringen.

Op 23 juli 1781 brandde dit pand af, evenals zovele woningen aan de Schans. Pas in 1788 was de schade aan de Lange Brug hersteld. De laatste familie die Het Rechthuis exploiteerde was de familie Verhoek (1822-1969). Die verkocht het pand aan Dirk van den Broek en daarna kreeg het verschillende eigenaren. Aan de overzijde van het Rechthuis stonden de stallen van Verhoek voor de paarden die na hun rit voor de koets of trekschuit uitgespannen waren. Al voor de Tweede Wereldoorlog werd de stalhouderij afgestoten, vanwege de opkomst van andere paardenkrachten: de auto. Als recht- en raadhuis deed het gebouw dienst tot 1914.