Foto: Jan Maassen Fotografie
Tekst: Stichting Oud Uithoorn/De Kwakel

Dit pand werd ontworpen door architectenbureau Zanstra, Giesen & Sijmons (1932-1954).  ‘Gebouwtje met Bovenwoning aan de Schans te Uithoorn voor den Weled. Heer J. Smelt’ stond er op de bouwschetsen. Het werd gebouwd omstreeks 1950. Op de begane grond werd een winkel gesitueerd met daarachter een spreekkamer, kantoor en een privévertrek. Op de eerste verdieping werd gewoond: er waren een huiskamer, keuken, douche, toilet en een slaapkamer. Op zolder was een slaapkamer en een magazijn.

Smelt was eigenaar van de tabaksfabriek geworden en wilde de winkelruimte in het pand Schans 23 vernieuwen. Naast tabak, sigaren en pruimtabak uit zijn fabriek Jan de Ruyter verkocht hij koffie en thee. Wij kunnen slechts gissen naar de voorganger van dit winkelpand. Woonde Cornelis Dulleman hier in 1781 met zijn twee knechten en dienstmeid? Hij komt voor op de lijst van getroffenen door de grote brand. Of was het Jacob Zuyderhuys die een woning met schilderswinkel had en er met vrouw en zoon woonde?

De tabaksfabriek Jan de Ruyter was sinds 1827 een begrip in Uithoorn. De fabriek had als beeldmerk De Roode Vos. Men maakt er voornamelijk pruimtabak, omdat er bij het consumeren geen vuur aan te pas kwam. Tevens verkocht men er sigaren en vooral tabak. De eerst bekende eigenaar was François Vlamingh Kiebêrt die de fabriek oprichtte. In 1906 was Emmanuel Brom de bedrijfsleider; hij woonde in het Witte Huis aan de Thamerlaan.  Na 1945 veroverde de Amerikaanse sigaret de markt en had de tabaksfabriek geen bestaansrecht meer.  De fabriek werd in 1956 gesloopt en alleen het kleine beeldje van de vos op de plek van de fabriek en van de hand van de Uithoornse beeldend kunstenaar Gerard van Hulzen herinnert ons nog aan vervlogen tijden. Het originele beeld, dat twee keer zo groot is, is gemeentelijk bezit.